Wielkość, funkcja, wierzchołek — trzy progi klucza.
8zadań otwartych
19pkt CKE = 190 XP
KLUCZ ✓progi · ALBO · pułapki
ZADANIA OTWARTE
Optymalizacja — otwarte
Rozwiąż na kartce, potem otwórz KLUCZ CKE: progi punktowe,
drogi ALBO na ten sam próg i pułapki, za które schemat odbiera punkt.
Meldunek UMIEM nalicza XP wg wagi zadania.
Dany jest kwadrat ABCD o boku długości 4. Rozważamy wszystkie trójkąty DEF spełniające jednocześnie następujące warunki: punkt E leży na boku AB kwadratu ABCD, punkt F leży na boku BC kwadratu ABCD, ∣CF∣=21⋅∣EB∣=x, gdzie x∈(0,2) (zobacz rysunek). Niech P(x) oznacza pole trójkąta DEF w zależności od długości x odcinka CF.
Wyznacz wzór funkcji P zmiennej x, gdzie x∈(0,2). Oblicz długość x odcinka CF, dla której pole trójkąta DEF jest najmniejsze. Zapisz obliczenia.
ODEJMIJ OD KWADRATU TRZY TRÓJKĄTY PROSTOKĄTNE
Z ∣CF∣=x i ∣EB∣=2x wyrazisz wszystkie boki.
KLUCZ · 3 PKT
NAJDALSZY PRÓG · NIE SUMUJ
1
1 PKTSCHEMAT ODEJMOWANIA ALBO DWA POLAZapisanie PDEF=42−PEBF−PFCD−PDAE — <strong>ALBO</strong> wyrażenie co najmniej dwóch spośród tych trzech pól przez x, np. PEBF=21⋅2x(4−x) oraz PFCD=21⋅4x.
2
2 PKTWZÓR FUNKCJIWyznaczenie P(x)=16−21⋅2x(4−x)−21⋅4x−21⋅4(4−2x), czyli po redukcji P(x)=x2−2x+8.
3
3 PKTWZÓR I ARGUMENT — ODPOWIEDŹP(x)=x2−2x+8,x=1 — wierzchołek paraboli o ramionach w górę leży w p=22=1∈(0,2).
!
PUŁAPKA (KLUCZ) — ZERO ZA SAMO x=1Zapisanie wyłącznie szukanej wartości — <strong>0 punktów</strong>. Liczenie pola dla wybranych długości ∣CF∣ zamiast zapisania funkcji — również 0 pkt.
!
PUŁAPKA (KLUCZ) — SUFIT 2 PKT ZA POCHODNĄ BEZ UZASADNIENIARachunek różniczkowy bez wykazania, że w miejscu zerowym pochodnej jest wartość najmniejsza — sufit 2 pkt.
+
KLUCZ NIE ŻĄDA SPRAWDZENIA DZIEDZINYNiezapisanie, że 1 należy do (0,2) — nadal pełne 3 pkt. To ten sam wyjątek co w sierpniu 2025; w maju 2025 dziedzina była punktowana osobno.
?
RAMIONA W GÓRĘ, WIĘC SZUKAMY MINIMUM — NIE MAKSIMUMPo redukcji współczynnik przy x2 jest dodatni (+1), bo odejmujemy pole trójkąta EBF, w którym x występuje w kwadracie ze znakiem minus. Wierzchołek to więc najmniejsza wartość — zgodnie z poleceniem.
?
KONTROLA SYMETRII: P(21)=P(23)=429Argumenty równo oddalone od x=1 dają tę samą wartość — szybkie sprawdzenie, że wierzchołek wypadł we właściwym miejscu. Minimum wynosi P(1)=7.
Hotel ma do dyspozycji gości 80 pokoi jednoosobowych. Właściciel hotelu przeanalizował wpływ ceny za dobę hotelową na liczbę wynajętych pokoi i stwierdził, że przy wyjściowej cenie wynoszącej 120 zł za jedną dobę hotelową wszystkie pokoje są wynajęte, a każdy wzrost ceny za dobę hotelową o 5 zł skutkuje spadkiem liczby wynajmowanych pokoi o 1. Przyjmijmy, że dobowy przychód P hotelu z wynajmowania pokoi, w zależności od podwyżki ceny wyjściowej za dobę hotelową o 5x złotych, opisuje funkcja
P(x)=(80−x)(120+5x)
gdzie x jest liczbą całkowitą spełniającą warunki x≥0 i x≤80.
Oblicz, jaka powinna być cena wynajęcia jednoosobowego pokoju (za dobę hotelową), aby dobowy przychód hotelu z wynajmowania pokoi był największy. Zapisz obliczenia.
MIEJSCA ZEROWE PRZYCHODU TO 80 ORAZ −24
Wierzchołek to ich średnia, czyli 28 podwyżek.
KLUCZ · 2 PKT
NAJDALSZY PRÓG · NIE SUMUJ
1
1 PKTLICZBA PODWYŻEKObliczenie x=28 — <strong>ALBO</strong> wyznaczenie odciętej wierzchołka z własności symetrii: P(k1)=P(k2) dla dwóch argumentów równo oddalonych od p, skąd p=2k1+k2=28.
2
2 PKTCENA — ODPOWIEDŹ120+5⋅28=260zł.
!
PUŁAPKA — ZMIENNA x TO LICZBA PODWYŻEK, NIE CENA28 to liczba pięciozłotowych kroków, a nie odpowiedź. Zatrzymanie się na x=28 (bez przeliczenia na cenę) zostawia zadanie w połowie.
!
PUŁAPKA (KLUCZ) — SUFIT 1 PKT ZA GOŁE LICZBY I ZA ZŁY WIERZCHOŁEKZapisanie samego „28 i 260 zł" bez obliczeń — 1 pkt. Błędnie policzona odcięta wierzchołka z konsekwentnym przeliczeniem na cenę — 1 pkt, o ile wypada w dziedzinie.
+
KLUCZ NIE ŻĄDA SPRAWDZENIA DZIEDZINYNiezapisanie, że 28 należy do {0,1,…,80} — nadal pełne 2 pkt. To odstępstwo od reguły z majowego arkusza, gdzie dziedzina była punktowana osobno.
+
POCHODNA I SYMETRIA TEŻ SĄ UZNAWANERachunek różniczkowy bez zapisania przedziałów monotoniczności — pełne 2 pkt. Tak samo policzenie P(28−k) i P(28+k) ze wskazaniem ceny.
?
NAJSZYBSZA DROGA — ŚREDNIA MIEJSC ZEROWYCHP(x)=(80−x)(120+5x) jest już w postaci iloczynowej: miejsca zerowe to 80 i −24, więc wierzchołek leży w 280+(−24)=28. Nie trzeba rozwijać do −5x2+280x+9600.
Rozważamy wszystkie prostopadłościany ABCDEFGH, w których krawędź BC ma długość 4 oraz suma długości wszystkich krawędzi wychodzących z wierzchołka B jest równa 15 (zobacz rysunek). Niech P(x) oznacza funkcję pola powierzchni całkowitej takiego prostopadłościanu w zależności od długości x krawędzi AB.
Wyznacz wzór i dziedzinę funkcji P. Oblicz długość x krawędzi AB tego z rozważanych prostopadłościanów, którego pole powierzchni całkowitej jest największe. Zapisz obliczenia.
TRZY KRAWĘDZIE Z JEDNEGO WIERZCHOŁKA SUMUJĄ SIĘ DO 15
Stąd ∣BF∣=11−x i pole jako parabola.
KLUCZ · 4 PKT
NAJDALSZY PRÓG · NIE SUMUJ
1
1 PKTJEDNA Z TRZECH RZECZYZapisanie związku x+4+∣BF∣=15 — <strong>ALBO</strong> wzoru na pole przez obie zmienne: P=2(4x+x∣BF∣+4∣BF∣) — <strong>ALBO</strong> wyznaczenie zakresu x∈(0,11).
2
2 PKTWZÓR FUNKCJI ALBO ZWIĄZEK Z DZIEDZINĄWyznaczenie P(x)=−2x2+22x+88 (bez dziedziny) — <strong>ALBO</strong> związku x+4+∣BF∣=15 wraz z dziedziną x∈(0,11).
3
3 PKTWZÓR Z DZIEDZINĄ ALBO WZÓR Z ARGUMENTEMWzór P(x)=−2x2+22x+88 <strong>oraz</strong> dziedzina D=(0,11) — <strong>ALBO</strong> wzór <strong>oraz</strong> odcięta wierzchołka x=211.
PUŁAPKA (KLUCZ) — ZERO ZA SAMO x=211Zapisanie wyłącznie szukanej wartości — <strong>0 punktów</strong>. Dopisanie do niej zakresu x∈(0,11) — 1 pkt. Liczenie pola dla wybranych krawędzi zamiast zapisania funkcji — 0 pkt.
!
PUŁAPKA (KLUCZ) — SUFIT 2 PKT ZA ZAŁOŻENIE PRZYSTAWANIA ŚCIANPrzyjęcie, że ściany ABFE i BCGF są przystającymi prostokątami — sufit 2 pkt. To założenie zachodzi tylko przy x=4, a zadanie rozważa wszystkie prostopadłościany.
!
PUŁAPKA (KLUCZ) — SUFIT 3 PKT ZA POŁOWĘ POLA I ZA POCHODNĄ BEZ UZASADNIENIARozważanie 21P(x) albo funkcji pola w zależności od ∣BF∣ zamiast od x — sufit 3 pkt. Rachunek różniczkowy bez wykazania, że w miejscu zerowym pochodnej jest wartość największa — również sufit 3 pkt.
?
DZIEDZINA JEST TU OSOBNO PUNKTOWANA — TO NIE OZDOBNIKWarunki x>0 i ∣BF∣=11−x>0 dają x∈(0,11). Wierzchołek 211 wypada w środku tego przedziału, ale CKE żąda zapisania dziedziny jawnie — bez niej sufit spada o punkt.
Suma dwóch nieujemnych liczb rzeczywistych x oraz y jest równa 12. Wyznacz x oraz y, dla których wartość wyrażenia 2x2+y2 jest najmniejsza. Oblicz tę najmniejszą wartość. Zapisz obliczenia.
PODSTAW y=12−x — ZOSTANIE PARABOLA RAMIONAMI W GÓRĘ
Wierzchołek jest minimum, a wypada w p=4.
KLUCZ · 3 PKT
NAJDALSZY PRÓG · NIE SUMUJ
1
1 PKTWYRAŻENIE JAKO FUNKCJA JEDNEJ ZMIENNEJZapisanie f(x)=2x2+(12−x)2 — <strong>ALBO</strong> f(y)=2(12−y)2+y2.
2
2 PKTARGUMENT ALBO WARTOŚĆ NAJMNIEJSZAWzór jednej zmiennej <strong>oraz</strong> obliczenie argumentu minimalizującego (x=4 albo y=8) — <strong>ALBO</strong> wzór jednej zmiennej <strong>oraz</strong> obliczenie samej wartości najmniejszej: 96.
3
3 PKTOBIE LICZBY I WARTOŚĆ — ODPOWIEDŹx=4,y=8,2x2+y2=96.
!
PUŁAPKA (KLUCZ) — ZERO ZA WYLICZANIE WARTOŚCI DLA WYBRANYCH PARNiezapisanie wyrażenia jako funkcji jednej zmiennej, a jedynie policzenie 2x2+y2 dla kilku par i wskazanie najmniejszej — <strong>0 punktów</strong>.
!
PUŁAPKA (KLUCZ) — SUFIT 1 PKT ZA WIERZCHOŁEK POZA DZIEDZINĄPoprawny wzór funkcji, ale otrzymanie odciętej wierzchołka spoza przedziału ⟨0,12⟩ — sufit 1 pkt. Dziedzina wynika z tego, że obie liczby są nieujemne.
!
PUŁAPKA (KLUCZ) — SUFIT 2 PKT ZA POCHODNĄ BEZ UZASADNIENIAUżycie rachunku różniczkowego bez wykazania, że w miejscu zerowym pochodnej jest wartość najmniejsza — sufit 2 pkt. Tak samo policzenie wartości w wierzchołku i dwóch punktach symetrycznych bez powołania się na własności paraboli.
?
ASYMETRIA WSPÓŁCZYNNIKÓW PRZESUWA MINIMUMGdyby wyrażenie brzmiało x2+y2, minimum wypadłoby w x=y=6. Podwojenie pierwszego kwadratu sprawia, że opłaca się zmniejszyć x — stąd x=4, y=8. Warto to pokazać jako intuicję przed rachunkiem.
W schronisku dla zwierząt, na płaskiej powierzchni, należy zbudować ogrodzenie z siatki wydzielające trzy identyczne wybiegi o wspólnych ścianach wewnętrznych. Podstawą każdego z tych trzech wybiegów jest prostokąt (jak pokazano na rysunku). Do wykonania tego ogrodzenia należy zużyć 36 metrów bieżących siatki.
Oblicz wymiary x oraz y jednego wybiegu, przy których suma pól podstaw tych trzech wybiegów będzie największa. W obliczeniach pomiń szerokość wejścia na każdy z wybiegów. Zapisz obliczenia.
POLICZ SIATKĘ: CZTERY ODCINKI x I SZEŚĆ y
Z 4x+6y=36 podstaw do P=3xy.
KLUCZ · 4 PKT
NAJDALSZY PRÓG · NIE SUMUJ
1
1 PKTWARUNEK NA DŁUGOŚĆ SIATKIZapisanie związku między wymiarami a całkowitą długością siatki: 4x+6y=36.
2
2 PKTPOLE JAKO FUNKCJA JEDNEJ ZMIENNEJZapisanie sumy pól trzech prostokątów przez jedną zmienną, np. P(x)=3x(6−32x)=−2x2+18x albo P(y)=3(9−23y)y — <strong>ALBO</strong> pola jednego prostokąta: P(x)=x(6−32x).
3
3 PKTARGUMENT MAKSYMALIZUJĄCYObliczenie argumentu, dla którego funkcja przyjmuje wartość największą: x=4,5m (albo odpowiednio y=3 m).
4
4 PKTOBA WYMIARY — ODPOWIEDŹx=4,5m,y=3m.
!
PUŁAPKA (KLUCZ) — ZERO ZA WYLICZANIE PÓL DLA WYBRANYCH PARNiezapisanie pola jako funkcji jednej zmiennej, a jedynie policzenie wartości dla kilku par x, y i wskazanie największej — <strong>0 punktów</strong>. To nie jest dowód, że nigdzie indziej nie jest większe.
!
PUŁAPKA (KLUCZ) — SUFIT 2 PKT ZA WIERZCHOŁEK POZA DZIEDZINĄPoprawny warunek 4x+6y=36 i wzór na pole, ale otrzymanie odciętej wierzchołka spoza dziedziny (0,9) — sufit 2 pkt. Błędny warunek postaci ax+by=36 przy a,b∈{2,…,6} z konsekwentnym dokończeniem — sufit 3 pkt.
!
PUŁAPKA (KLUCZ) — SUFIT 3 PKT ZA POCHODNĄ BEZ UZASADNIENIAUżycie rachunku różniczkowego bez wykazania, że w miejscu zerowym pochodnej jest wartość największa (badanie znaku pochodnej plus monotoniczność albo stwierdzenie o jedynym ekstremum) — sufit 3 pkt. Tak samo policzenie wartości w wierzchołku i dwóch punktach symetrycznych bez powołania się na własności paraboli.
+
SZÓSTA DROGA CKE — PROSTOKĄT ZŁOŻONY I KWADRATRozważ prostokąt o bokach 2x i 3y — jego obwód to dokładnie 4x+6y=36, a pole jest dwa razy większe od szukanej sumy. Spośród prostokątów o danym obwodzie największe pole ma <strong>kwadrat</strong>, więc 2x=3y. Układ z 4x+6y=36 daje wynik bez liczenia wierzchołka.
?
NIERÓWNOŚĆ MIĘDZY ŚREDNIMI TEŻ JEST HONOROWANAZ P(x)=2x(9−x) i nierówności x(9−x)≤2x+(9−x)=4,5 wynika x(9−x)≤20,25, przy czym równość zachodzi tylko dla x=9−x, czyli x=4,5.
Zakład stolarski produkuje krzesła, które sprzedaje po 196 złotych za sztukę. Właściciel, na podstawie analizy rzeczywistych wpływów i wydatków, stwierdził, że przychód P (w złotych) ze sprzedaży x krzeseł można opisać funkcją P(x)=196x, a koszt K (w złotych) produkcji x krzeseł dziennie można opisać funkcją K(x)=4x2+4x+240. Dziennie w zakładzie można wyprodukować co najwyżej 30 krzeseł.
Oblicz, ile krzeseł powinien dziennie sprzedawać zakład, aby zysk ze sprzedaży krzeseł wyprodukowanych przez ten zakład w ciągu jednego dnia był możliwie największy. Oblicz ten największy zysk. Zapisz obliczenia.
Wskazówka: przyjmij, że zysk jest różnicą przychodu i kosztów.
ZYSK TO PRZYCHÓD MINUS KOSZT — I TO JEST PARABOLA
Wierzchołek w p=24 mieści się w dziedzinie.
KLUCZ · 4 PKT
NAJDALSZY PRÓG · NIE SUMUJ
1
1 PKTSAMA DEFINICJA ZYSKUZapisanie funkcji zysku jako różnicy: Z(x)=P(x)−K(x).
2
2 PKTWZÓR W POSTACI JAWNEJDoprowadzenie do Z(x)=−4x2+192x−240.
3
3 PKTOPTYMALNA WIELKOŚĆ PRODUKCJIObliczenie liczby krzeseł dającej największy zysk: x=24.
4
4 PKTOBIE LICZBY — ODPOWIEDŹ24krzesła,Z(24)=2064zł.
!
PUŁAPKA (KLUCZ) — SUFIT 3 PKT ZA SAM WYNIK PO WZORZEZapisanie wzoru Z(x)=−4x2+192x−240, a potem tylko „Z(24)=2064" bez pokazania, skąd wzięło się 24 — 3 pkt. Trzeba albo wierzchołka, albo argumentu z symetrii.
!
PUŁAPKA (KLUCZ) — SUFIT 1 PKT ZA GOŁE LICZBYZapisanie samego „24 krzesła i 2064 zł" bez obliczeń — 1 pkt.
+
KLUCZ UZNAJE ARGUMENT Z SYMETRII PARABOLIWzór jawny plus Z(24)=2064 plus pokazanie, że Z(24−k)=Z(24+k) dla k=0, wraz ze wskazaniem optimum — pełne 4 pkt. Nie trzeba wzoru na wierzchołek.
?
DZIEDZINA JEST DYSKRETNA I OGRANICZONA Z GÓRYx przebiega liczby całkowite od 0 do 30 (limit produkcyjny). Wierzchołek wypada w 24, czyli wewnątrz — ale przy innych danych mógłby wypaść powyżej 30 i wtedy optimum byłoby na końcu przedziału.
?
DRUGIE ZADANIE ZE WSKAZÓWKĄ CKE W TYM ZBIORZEPierwsze było w czerwcu 2023 (zad. 33, parking w trapezie). Oba to zadania optymalizacyjne za 4 pkt w Formule 2023 i oba dostały od CKE podpowiedź wbudowaną w treść.
Działka ma kształt trapezu. Podstawy AB i CD tego trapezu mają długości ∣AB∣=400 m oraz ∣CD∣=100 m. Wysokość trapezu jest równa 75 m, a jego kąty DAB i ABC są ostre. Z działki postanowiono wydzielić plac w kształcie prostokąta z przeznaczeniem na parking. Dwa z wierzchołków tego prostokąta mają leżeć na podstawie AB tego trapezu, a dwa pozostałe — E oraz F — na ramionach AD i BC trapezu (zobacz rysunek).
Wyznacz długości boków prostokąta, dla których powierzchnia wydzielonego placu będzie największa. Wyznacz tę największą powierzchnię. Zapisz obliczenia.
Wskazówka: aby powiązać ze sobą wymiary prostokąta, skorzystaj z tego, że pole trapezu ABCD jest sumą pól trapezów ABFE oraz EFCD: PABCD=PABFE+PEFCD.
PORÓWNAJ POLA DWÓCH TRAPEZÓW
Daje to y=400−4x, a wierzchołek wypada w x=50.
KLUCZ · 4 PKT
NAJDALSZY PRÓG · NIE SUMUJ
1
1 PKTZWIĄZEK MIĘDZY WYMIARAMIZapisanie zależności między bokami prostokąta, np. y=400−4x — z porównania PABCD=PABFE+PEFCD.
2
2 PKTWZÓR NA POLEZapisanie pola placu jako funkcji jednego boku: P(x)=x⋅(400−4x).
3
3 PKTDZIEDZINA I ARGUMENT MAKSYMALIZUJĄCYZapisanie dziedziny x∈(0,75⟩ <strong>oraz</strong> wyznaczenie argumentu, dla którego pole jest największe: x=50m (z p=20+100).
4
4 PKTWYMIARY I POLE — ODPOWIEDŹProstokąt ma wymiary 50m×200m, a jego pole wynosi 10000m2.
?
DZIEDZINA JEST TU CZĘŚCIĄ ODPOWIEDZI, NIE OZDOBNIKIEMTrzeci próg wymaga obu rzeczy naraz: dziedziny (0,75⟩ i argumentu x=50. Wierzchołek paraboli wypada wewnątrz dziedziny, ale gdyby wypadł poza nią, maksimum byłoby na końcu przedziału — dlatego CKE żąda sprawdzenia.
+
MIEJSCA ZEROWE ZAMIAST WZORU NA WIERZCHOŁEKP(x)=x(400−4x) ma miejsca zerowe 0 i 100, więc odcięta wierzchołka to ich średnia: 50. Szybciej niż p=−2ab po rozwinięciu nawiasu.
Liczby rzeczywiste x i z spełniają warunek 2x+z=1. Wyznacz takie wartości x i z, dla których wyrażenie x2+z2+7xz przyjmuje największą wartość. Podaj tę największą wartość.
WYRUGUJ JEDNĄ ZMIENNĄ — ZOSTANIE PARABOLA W DÓŁ
Ujemny współczynnik gwarantuje istnienie wartości największej.
KLUCZ · 4 PKT
NAJDALSZY PRÓG · NIE SUMUJ
1
1 PKTPOSTĘP NIEWIELKI, ALE KONIECZNYZapisanie wyrażenia w zależności od jednej zmiennej, np. x2+(1−2x)2+7x(1−2x) — albo analogicznie przez z.
2
2 PKTISTOTNY POSTĘPDoprowadzenie do postaci ogólnej trójmianu kwadratowego: −9x2+3x+1 — albo −49z2+43z+1 w wersji przez z.
3
3 PKTPOKONANIE ZASADNICZYCH TRUDNOŚCIObliczenie obu współrzędnych wierzchołka: p=−18−3=61 oraz q=45 (w wersji przez z: p=32, q=45).
4
4 PKTINTERPRETACJA — ODPOWIEDŹPoprawne zinterpretowanie obu współrzędnych: dla x=61,z=32 wyrażenie osiąga wartość największą równą 45.
!
PUŁAPKA (KLUCZ) — ZERO ZA SAMĄ ODPOWIEDŹZapisanie wyłącznie „dla x=61 i z=32 wyrażenie osiąga wartość 45" bez rachunku — 0 punktów.
!
PUŁAPKA — TRZEBA PODAĆ OBIE ZMIENNE, NIE TYLKO WARTOŚĆWierzchołek daje x i wartość maksymalną; drugą zmienną trzeba jeszcze wyliczyć z warunku z=1−2x. Zatrzymanie się na współrzędnych wierzchołka to próg 3, nie 4.
+
KLUCZ UZNAJE BŁĘDY RACHUNKOWEBłędy rachunkowe albo w przepisywaniu, nieprzekreślające rozumowania, z konsekwentnym dokończeniem — sufit 3 pkt.